Opowieść historyczną o gminie można by rozpocząć np. od badania pierwszych śladów działalności człowieka na tutejszych ziemiach. Najstarsze ślady osadnictwa pradziejowego na terenie gminy pochodzą z rejonu Świbia gdzie znaleziono luźne znaleziska krzemienne pochodzące z okresu mezolitu. Pasmo wydm piaskowych ciągnące się od Czarkowa przez Świbie do Dąbrówki było miejscem bardzo atrakcyjnym dla osadnictwa. Pozostałości osadnictwa z okresu neolitu (młodszej epoki kamienia) zarówno w postaci toporków i siekierek kamiennych oraz ceramiki występują w rejonie Świbia, Sierot oraz Wielowsi. W okresie tym zamieszkiwała tu i przemieszczała się ludność kultur ceramiki sznurowej oraz pucharów lejkowatych. W epoce brązu i wczesnej epoce żelaza na terenie gminy zamieszkiwała ludność kultury łużyckiej, która pozostawiła między innymi osadę i cmentarzysko w Świbiu. W Świbiu również na szczególną uwagę zasługuje cmentarzysko z okresu halsztackiego, dostarczyło dużej ilości znalezisk świadczących o wysokiej stopie życiowej i zorganizowaniu użytkującej go społeczności.U schyłku okresu halsztackiego nastąpiło załamanie bujnie rozwijającej się kultury łużyckiej i osadnictwa na tutejszym terenie. W okresie przedrzymskim zapewne następuje hiatus osadniczy, jak dotąd nieudało się stwierdzić śladów osadnictwa z tego okresu. W okresie wpływów rzymskich ludność kultury przeworskiej stopniowo zasiedla obszar obecnej gminy Wielowieś. Na pewno u schyłku tego okresu w IV-V w. zamieszkuje w okolicach Świbia czego pozostałością są osada oraz cmentarzysko typu dobrodzieńskiego z pochówkami rozproszonymi. Liczne znaleziska przedmiotów z terenu Imperium Rzymskiego wskazują  że przez te tereny mógł przechodzić "szlak bursztynowy" lub jego odnoga.

Po zaniku osadnictwa kultury przeworskiej około V w. następuje kolejny hiatus osadniczy, który trwa do okresu wczesnego średniowiecza…. W XIII wieku obszar księstwa Opolsko – Raciborskiego w obrębie którego znajdował się teren obecnej gminy Wielowieś przeżywa okres rozwoju gospodarczego i społecznego. Przebiegają tędy drogi handlowe: z Opola do Krakowa przez Strzelce Opolskie, Toszek, Pyskowice i dalej do Bytomia oraz ze Śląska do Wielkopolski.Drogi handlowe oraz ogólna sytuacja gospodarcza sprzyjały rozwojowi osadnictwa. Na przełomie XII i XIV wieku wytwarza się i ugruntowuje istniejący do dnia dzisiejszego układ osadniczy obszaru obecnej gminy. Ziemie te stanowią najpierw część kasztelanii Toszeckiej, a następnie w zmiennych okresowo granicach wchodzą w skład dóbr toszecki-pyskowickich i majoratu toszeckiego.

Okres reformacji i kontrreformacji, mimo okresowego przejęcia kościołów przez protestantów ma spokojny przebieg. W ogóle należy stwierdzić, że harmonijnego, spokojnego rozwoju tego terenu nie zakłócają wydarzenia dziejowe toczące się jakby obok. Oczywiście w rytmie rozwojowym widać odbicie ogólnych trendów gospodarczych oraz dalekie echa wydarzeń politycznych. Wielki przemysł omija ten region, czerpiąc jedynie stąd ręce do pracy, wielkie wojny pozostawiają tylko pomniki poświęcone poległym gdzieś daleko mieszkańcom.

Historia gminy to historia ludzkich losów, pracy, modlitwy, bohaterstwa, zabawy….